AWBZ - algemeen

Veel cliënten in de ggz, verslavingszorg of maatschappelijke opvang zijn nog onvoldoende op de hoogte van de gevolgen van alle veranderingen in de zorg die vanuit de AWBZ wordt vergoed. Waar hebben zij nog recht op? We proberen hier de meest voorkomende vragen alvast te beantwoorden. Hebt u nog vragen? Neem dan contact op met ons meldpunt: 0900-0401208.

Wat is AWBZ?
Wat is er veranderd?
Wie betaalt het?
Wie maken er gebruik van de AWBZ?
Wat valt onder de AWBZ?
Welke instellingen bieden AWBZ-zorg aan?
Wat zijn zorgzwaartepakketten?

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wat is AWBZ?

Iemand die (langdurige) hulp of zorg nodig heeft bij ziekte of functieverlies door handicap of ouderdom krijgt automatisch passende zorg. Bijvoorbeeld thuiszorg of opname in een ggz-instelling, verpleeghuis of verzorgingshuis. Zorg is duur. De meeste mensen zouden het niet kunnen betalen. Daarom is iedere Nederlander automatisch verzekerd via de AWBZ, de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. De AWBZ is één van de vier volksverzekeringen die Nederland telt. De andere drie zijn de AOW (Algemene Ouderdomswet) de ANW (Algemene Nabestaanden Wet) en de AKW (Algemene Kinderbijslagwet). Iedere Nederlander is van rechtswege voor deze zaken verzekerd. naar boven

Wat is er veranderd?

De AWBZ gaat sinds april 2003 niet meer uit van het bestaande zorgaanbod maar van de zorg die iemand nodig heeft. Dat wordt uitgedrukt in ‘functies’. De AWBZ kende tot voor kort zes zorgfuncties:

       1. persoonlijke verzorging
       2. verpleging
       3. ondersteunende begeleiding
       4. activerende begeleiding
       5. behandeling
       6. zorg met verblijf (tijdelijk of langdurig)

De drie zorgfuncties ‘ondersteunende begeleiding’ en ‘activerende begeleiding en behande-
ling’ zijn sinds 1 januari 2009 samengevoegd tot twee nieuwe zorgfuncties: ‘begeleiding’ en ‘behandeling’. Het doel van de nieuwe functie ‘begeleiding’ is niet langer zelfredzaamheid én participatie te bevorderen, maar alleen nog maar de zelfredzaamheid. De nieuwe functie ‘begeleiding’ is voor mensen die matige of zware beperkingen ondervinden bij:

      - sociale redzaamheid
      - bewegen en verplaatsen
      - psychisch functioneren
      - geheugen of oriëntatie
      - matig of zwaar probleemgedrag vertonen

Tot 2003 kregen AWBZ-instellingen een budget op basis van het aantal bedden. Vanaf 2009 is de hoogte van het budget afhankelijk van de hoeveelheid zorguren en de soort zorg die iemand nodig heeft. Dat wordt omschreven in ‘zorgzwaartepakketten’. Daarin is het cliënten-profiel, het aantal uren benodigde zorg en de zorgbeschrijving gedefinieerd.

naar boven

Wie betaalt het?

Iedere Nederlander met een inkomen betaalt voor de AWBZ via een inkomensafhankelijke, vaste premie. Die wordt ingehouden op loon of uitkering. Heeft iemand een andere bron van inkomsten, dan moet de AWBZ-premie rechtstreeks aan de Belastingdienst worden betaald. Iemand met een modaal inkomen betaalt circa 320 euro per maand aan AWBZ-premie. In 2007 is er in totaal 23 miljard euro aan de AWBZ uitgegeven. naar boven

Wie maken er gebruik van de AWBZ?

Er maken bijna 800.000 mensen gebruik van de AWBZ. Dat is bijna 5% van de Nederlandse bevolking. Van deze groep heeft 77% een indicatie voor zorg voor de duur van één jaar of langer. Meer dan de helft (59%) van de AWBZ-populatie is ouder dan 65 jaar. Slechts 10% werd verstrekt aan jongeren tot twintig jaar. Het aantal mensen dat zorg vanuit de AWBZ zal krijgen, neemt in de nabije toekomst vanwege de vergrijzing, sterk toe. Het toewijzings-percentage AWBZ in 2008 als volgt:

     62% lichamelijke aandoening
       8% psychogeriatrische aandoening
       9% psychiatrische beperking
       3% lichamelijke handicap
     13% verstandelijke handicap
       3% zintuigelijke beperking
       2% psychosociaal                             naar boven

Wat valt nu onder de AWBZ?

Onder de AWBZ-zorg vallen vanaf 1 januari 2009 de onderstaande 'zorgfuncties'. Het maakt niet uit of die in een AWBZ-instelling geleverd worden of daarbuiten.

Begeleiding > bij dagindeling, in groepen of individueel
Persoonlijke verzorging > wassen, aankleden, medicijngebruik, toiletbezoek
Verpleging > wondverzorging, injecties
Behandeling > herstel, verbetering, terugvalpreventie, revalidatie
Zorg met verblijf > in instellingen, verzorging- of verpleeghuizen

Op basis van de AWBZ kan iemand ook recht hebben op bijvoorbeeld:

ADL-assistentie
Doventolk-zorg
Onderzoek naar aangeboren stofwisselingsziekten
Prenatale zorg
Vaccinaties
Uitleen van verpleegartikelen
(Zieken)vervoer
Zwangerschapsafbreking

ADL-assistentie is persoonlijke assistentie bij Algemene Dagelijkse Levensverrichting-en. Het kan hierbij gaan om assistentie bij: lichamelijke verzorging, aan- en uitkleden, verplaatsingen in en om het huis, toiletbezoek, eten en drinken, eenvoudige verpleeg-technische handelingen, enige hand- en spandiensten. Vanaf 1 januari 2009 bestaat ADL-assistentie in en om de woning uit de volledige functies persoonlijke verzorging én verpleging, naast de benodigde hand- en spandiensten.

naar boven

Welke instellingen bieden AWBZ-zorg aan?

Voorbeelden van AWBZ-instellingen:

regionale instellingen voor beschermd wonen (RIBW's)
psychiatrische ziekenhuizen
psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen (PAAZ'en)
verslavingsklinieken
ziekenhuizen en instellingen voor revalidatie
verzorgingshuizen
verpleeginrichtingen
instellingen voor gehandicapten
Het Dorp in Arnhem

In principe kan elke organisatie die zorg aanbiedt, daarvoor (deels) worden betaald uit de AWBZ. De organisatie levert dan zorg zoals die omschreven is in de AWBZ, en heeft een contract gesloten met een zorgkantoor in de regio.

naar boven

Wat zijn zorgzwaartepakketten?

Tot 2003 kregen AWBZ-instellingen een budget op basis van het aantal bedden. Vanaf 2009 is de hoogte van dat budget afhankelijk van de hoeveelheid uren zorg en de soort zorg die iemand in een instelling nodig heeft. Dat wordt omschreven in ‘zorgzwaartepakketten’ (ZZP)Mensen hebben dan de indicatie ‘verblijf’ gekregen. In ieder pakket staat:

voor welke mensen de zorg is bedoeld
welke beperkingen mensen hebben
hoeveel uur zorg iemand per week moet krijgen
wat het doel van de zorg is
welke zorg en begeleiding nodig is
hoe de instelling de zorg geeft

Er zijn alleen ZZP’s voor cliënten die naast zorg óók een beschermde woonomgeving, een therapeutisch leefklimaat of permanent toezicht nodig hebben. Iemand heeft dan de indicatie ‘zorg met verblijf’ gekregen. Jaarlijks worden er wijzigingen in de ZZP’s doorgevoerd. Voor de ggz zijn er relatief weinig veranderingen in 2009. Alleen de wijzigingen die het gevolg zijn van de AWBZ-veranderingen zijn natuurlijk doorgevoerd. De nieuwe ZZP’s voor de ggz vindt u op de website van VWS